Bu soruyu yılda binlerce kişi soruyor ve maalesef çoğu cevap ya fazla romantize edilmiş ya da fazla teknik. Burada size gerçekçi bir tablo çizmeye çalışacağız.
Önce Neden Yapmak İstediğinizi Sorun
Akademik kariyere devam etmek istiyorsanız doktora neredeyse zorunlu. Ama kariyer hedefleriniz özel sektör, kamu ya da serbest çalışmaysa, çoğu alanda yüksek lisans yeterli — ve çok daha hızlı. "Doktora yapalım çünkü daha iyi görünür" mantığı maalesef yılları harcamak için yeterince iyi bir gerekçe değil.
Zaman Farkı Gerçekten Büyük
Yüksek lisans genellikle 1,5-2 yıl. Doktora ise Türkiye'de ortalama 4-6 yıl, yurt dışında 4-7 yıl. Bu sadece okul süresi değil, kariyer, gelir, sosyal hayat, aile planları açısından da çok farklı bir zaman dilimidir. Bu farkı küçümsemeyin.
Finansal Boyut
Yüksek lisans genellikle kendi kendinizi finanse edersiniz ya da burs alırsınız. Doktora için burs seçenekleri çok daha geniş — TÜBİTAK 2211, üniversite bursları, araştırma görevliliği gibi. Ama bu burslara güvenerek doktoraya başlamak da riskli; burs kesintisi yaşayanlar var.
Araştırmayı Gerçekten Seviyor musunuz?
Bu belki en kritik soru. Doktora özünde araştırma yapmaktır — veri toplamak, analiz etmek, yazmak, redde uğramak, düzeltmek, tekrar yazmak. Bundan zevk almıyorsanız süreç çok ağır geçer. Yüksek lisans bu soruyu test etmek için iyi bir yerdir: eğer tez yazma sürecini tamamen berbat buldunuzsa, muhtemelen doktora size göre değildir.
Sektörünüze Göre Değişiyor
Tıp, hukuk, mühendislik gibi alanlarda kariyer haritası daha nettir. Sosyal bilimler, eğitim, psikoloji, sağlık bilimleri gibi alanlarda ise akademi dışında da doktora değerlidir. Kendi alanınızda iş ilanlarına bakın — "doktora tercih edilir" mi yazıyor, "doktora şartı" mı? Bunlar çok farklı şeyler.
Yurt Dışı Seçeneği
Eğer yurt dışında doktora düşünüyorsanız yüksek lisansı orada yapmak genellikle daha kolay bir giriş kapısı sağlar. Ancak yurt dışında yüksek lisans bedeli yüksek olabilir; burs araştırmasını çok erken başlatın.
Kararı Vermeden Yapmanız Gereken
Kendi alanınızda doktora yapmış ve meslek hayatına girmiş 2-3 kişiyle konuşun. LinkedIn'den ulaşabilirsiniz — çoğu kişi deneyimini paylaşmaktan memnun olur. Soyut kararları somut hikayelere dönüştürmek çok daha işlevsel bir perspektif sağlar.
Hangi aşamada olursanız olun, istatistik analizi ve tez danışmanlığı için Boss İstatistik size destek olmaya hazır.