Çoklu Regresyon Analizi Nedir?
Çoklu doğrusal regresyon; birden fazla bağımsız değişkenin bir bağımlı değişkeni ne ölçüde açıkladığını ve her bağımsız değişkenin özgün katkısını belirlemek için kullanılır. Örneğin; yaş, eğitim düzeyi ve iş deneyiminin iş performansını ne ölçüde yordadığını inceleyebilirsiniz.
Regresyon Varsayımları
- Doğrusallık: Bağımsız-bağımlı değişken ilişkisi doğrusal olmalı (saçılım grafikleri ile kontrol edin).
- Normallik: Artıklar (residuals) normal dağılmalıdır. Normal P-P plot kullanın.
- Eşdeğişkenlik (Homoscedasticity): Artıkların varyansı sabit olmalıdır. Saçılım diyagramı (residuals vs predicted) ile kontrol edin.
- Çoklu bağlantı (Multicollinearity): Bağımsız değişkenler birbirleriyle çok yüksek ilişkili olmamalıdır. VIF<10, Tolerance>0.10 olmalıdır.
- Bağımsızlık: Artıklar birbirinden bağımsız olmalı. Durbin-Watson değeri 1.5–2.5 arasında olmalıdır.
SPSS'te Adım Adım Uygulama
Analyze → Regression → Linear menüsünü izleyin.
- Bağımlı değişkeni "Dependent" kutusuna ekleyin.
- Bağımsız değişkenleri "Independent(s)" kutusuna ekleyin.
- Method: Enter (hepsini dahil et) veya Stepwise (adımlı yöntem).
- Statistics: R squared change, Descriptives, Part and partial correlations, Collinearity diagnostics işaretleyin.
- Plots: ZRESID (y) ve ZPRED (x) ile Normal P-P Plot ekleyin.
Çıktıları Okuma
Model Summary: R² değeri bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkendeki varyansın ne kadarını açıkladığını gösterir. Örneğin R²=.45, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkendeki varyansın %45'ini açıkladığı anlamına gelir. ANOVA tablosu: Modelin bir bütün olarak anlamlılığını test eder (p<0.05 olmalı). Coefficients tablosu: Her değişkenin standardize beta katsayısı (β) ve anlamlılık düzeyi (p) yer alır.
APA Formatında Raporlama
Çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre kurulan model istatistiksel olarak anlamlıdır, F(3, 196)=28.74, p<.001. Model, iş performansındaki varyansın %30'unu açıklamaktadır (R²=.30, düzeltilmiş R²=.29). Bağımsız değişkenler arasında iş deneyimi (β=.42, p<.001) ve eğitim düzeyi (β=.28, p=.003) anlamlı yordayıcılar olarak bulunmuştur.
Profesyonel Destek
Regresyon modeli kurma, varsayım testleri ve yorum konusunda Boss İstatistik uzmanları yardımcı olur. Tezinizin yöntem ve bulgular bölümünü birlikte şekillendirelim.