İki bağımlı ölçüm arasındaki fark normal dağılmıyorsa veya veri sıralı özellik taşıyorsa Wilcoxon işaretli sıra testi tercih edilir. Bu test, yalnızca farkın yönünü değil, sıralı büyüklüğünü de dikkate aldığı için işaret testinden daha bilgilendiricidir.
Wilcoxon İşaretli Sıra Testi Nedir: ne için kullanılır?
Önce-sonra gibi iki bağımlı ölçümde fark skorunun normal dağılmadığı veya ölçeğin sıralı olduğu durumlarda kullanılır.
Pratik istatistikte doğru test seçimi, önce verinin türünü ve grup yapısını tanımakla başlar. Bu nedenle analizden önce “sonuç değişkenim numerik mi kategorik mi?”, “kaç grup var?”, “gruplar bağımsız mı yoksa aynı kişilerden tekrarlı ölçüm mü alındı?” ve “parametrik varsayımlar makul mü?” soruları yanıtlanmalıdır.
Hangi veri yapısında kullanılır?
| Kullanım amacı | Önce-sonra gibi iki bağımlı ölçümde fark skorunun normal dağılmadığı veya ölçeğin sıralı olduğu durumlarda kullanılır. |
| Veri yapısı | Aynı bireylerden iki ölçüm alınmalı; farklar sıralanabilir olmalı; ölçümler bağımlı olmalıdır. |
| Temel varsayım | Değişken türü, grup bağımsızlığı ve ölçüm yapısı araştırma sorusuyla uyumlu olmalıdır. |
| Raporlamada beklenen çıktı | Test istatistiği, serbestlik derecesi varsa df, p değeri, ilgili ortalama/oran/sıra bilgisi ve mümkünse güven aralığı veya etki büyüklüğü. |
SPSS’te nasıl yapılır?
SPSS uygulamasında menü yolunu doğru seçmek kadar değişkenleri doğru kutulara yerleştirmek de önemlidir. Grup değişkeni, sonuç değişkeni ve ölçüm zamanı karıştırılırsa çıktı üretilebilir; ancak çıktı araştırma sorusuna yanıt vermez.
Analyze > Nonparametric Tests > Legacy Dialogs > 2 Related Samples yolunda iki değişkeni Test Pair(s) List alanına alın ve Wilcoxon seçeneğini işaretleyin.Uygulama sırasında önce betimleyici istatistikleri inceleyin. Numerik değişkenlerde ortalama, standart sapma, medyan, minimum-maksimum ve grafikler; kategorik değişkenlerde frekans ve yüzde tabloları analizin bağlamını kurar. Ardından hipotez testini çalıştırın ve çıktıdaki p değerini, tablo yüzdelerini veya ortalama farkını birlikte yorumlayın.
Çıktı nasıl yorumlanır?
SPSS çıktısında yalnızca “Sig.” sütununa bakmak yeterli değildir. Önce hangi satırın kullanılacağını belirleyin; örneğin varyans homojenliği ya da exact test seçeneği bazı analizlerde rapor satırını değiştirir. Sonra sonucun yönünü ve büyüklüğünü açıklayın. İstatistiksel anlamlılık, klinik veya akademik anlamlılıkla aynı şey değildir.
Wilcoxon işaretli sıra testi iki bağımlı ölçüm arasında anlamlı fark olduğunu/olmadığını gösterdi; Z=..., p=... .
Sık yapılan hatalar
- Bu test ortalama farkı değil sıralı fark yapısını değerlendirir.
- Eşit farklar ve sıfır farkların nasıl ele alındığını kontrol edin.
- Çoklu ikili karşılaştırmalarda düzeltme gerekebilir.
Bu test hangi analizlerle birlikte düşünülür?
Bu başlık, tek başına bir menü adımı olarak görülmemelidir. Önce veri türünü, ölçüm yapısını ve araştırma hipotezini netleştirmek; ardından SPSS çıktısını p değeri, etki yönü ve raporlama cümlesiyle birlikte değerlendirmek gerekir.
Veriniz için doğru testi birlikte netleştirelim
Tez, makale veya klinik araştırma verinizde hangi testin kullanılacağını netleştirmek için veri yapınızı, hipotezinizi ve varsa SPSS/Excel dosyanızı paylaşabilirsiniz. Ön değerlendirme sonunda analiz planı, raporlama biçimi ve teslim çıktısı netleştirilir.
Kaynak notu: Bu yazının istatistiksel çerçevesi, Aktürk ve Acemoğlu’nun Sağlık Çalışanları İçin Araştırma ve Pratik İstatistik: Örnek Problemler ve SPSS Çözümleri kitabındaki test seçimi mantığı ve SPSS uygulama yaklaşımı esas alınarak hazırlanmıştır.
Serideki diğer yazılar
Seri ana sayfasıÖnceki: Bağımlı Örneklem t Testi NedirSonraki: Bağımsız Örneklem t Testi Nedir