Kruskal-Wallis testi, üç veya daha fazla bağımsız grubun ordinal ya da normal dağılmayan numerik değişken açısından karşılaştırılmasında kullanılır. Test sonucunda anlamlı fark varsa hangi grupların ayrıştığı ayrıca planlanmış karşılaştırmalarla değerlendirilmelidir.
Kruskal-Wallis Testi Nedir: ne için kullanılır?
Üç veya daha fazla bağımsız grupta ordinal ya da normal dağılmayan numerik değişkenleri karşılaştırmak için kullanılır.
Pratik istatistikte doğru test seçimi, önce verinin türünü ve grup yapısını tanımakla başlar. Bu nedenle analizden önce “sonuç değişkenim numerik mi kategorik mi?”, “kaç grup var?”, “gruplar bağımsız mı yoksa aynı kişilerden tekrarlı ölçüm mü alındı?” ve “parametrik varsayımlar makul mü?” soruları yanıtlanmalıdır.
Hangi veri yapısında kullanılır?
| Kullanım amacı | Üç veya daha fazla bağımsız grupta ordinal ya da normal dağılmayan numerik değişkenleri karşılaştırmak için kullanılır. |
| Veri yapısı | Bağımsız gruplar ve sıralanabilir sonuç değişkeni gerekir. |
| Temel varsayım | Değişken türü, grup bağımsızlığı ve ölçüm yapısı araştırma sorusuyla uyumlu olmalıdır. |
| Raporlamada beklenen çıktı | Test istatistiği, serbestlik derecesi varsa df, p değeri, ilgili ortalama/oran/sıra bilgisi ve mümkünse güven aralığı veya etki büyüklüğü. |
SPSS’te nasıl yapılır?
SPSS uygulamasında menü yolunu doğru seçmek kadar değişkenleri doğru kutulara yerleştirmek de önemlidir. Grup değişkeni, sonuç değişkeni ve ölçüm zamanı karıştırılırsa çıktı üretilebilir; ancak çıktı araştırma sorusuna yanıt vermez.
Analyze > Nonparametric Tests > Legacy Dialogs > K Independent Samples yolunda sonuç değişkenini Test Variable List, grup değişkenini Grouping Variable alanına alın; Define Range ile grup kod aralığını belirtin ve Kruskal-Wallis seçeneğini kullanın.Uygulama sırasında önce betimleyici istatistikleri inceleyin. Numerik değişkenlerde ortalama, standart sapma, medyan, minimum-maksimum ve grafikler; kategorik değişkenlerde frekans ve yüzde tabloları analizin bağlamını kurar. Ardından hipotez testini çalıştırın ve çıktıdaki p değerini, tablo yüzdelerini veya ortalama farkını birlikte yorumlayın.
Çıktı nasıl yorumlanır?
SPSS çıktısında yalnızca “Sig.” sütununa bakmak yeterli değildir. Önce hangi satırın kullanılacağını belirleyin; örneğin varyans homojenliği ya da exact test seçeneği bazı analizlerde rapor satırını değiştirir. Sonra sonucun yönünü ve büyüklüğünü açıklayın. İstatistiksel anlamlılık, klinik veya akademik anlamlılıkla aynı şey değildir.
Kruskal-Wallis testi grupların sıra dağılımları arasında anlamlı fark olduğunu/olmadığını gösterdi; χ²(df)=..., p=... .
Sık yapılan hatalar
- Genel test anlamlıysa ikili karşılaştırmalar ayrıca yapılır.
- Sonuçları ortalama±SS yerine medyan (ÇAA) ile sunmak daha uygundur.
- Grup dağılım şekilleri çok farklıysa yorum dikkatle yapılmalıdır.
Bu test hangi analizlerle birlikte düşünülür?
Bu başlık, tek başına bir menü adımı olarak görülmemelidir. Önce veri türünü, ölçüm yapısını ve araştırma hipotezini netleştirmek; ardından SPSS çıktısını p değeri, etki yönü ve raporlama cümlesiyle birlikte değerlendirmek gerekir.
Veriniz için doğru testi birlikte netleştirelim
Tez, makale veya klinik araştırma verinizde hangi testin kullanılacağını netleştirmek için veri yapınızı, hipotezinizi ve varsa SPSS/Excel dosyanızı paylaşabilirsiniz. Ön değerlendirme sonunda analiz planı, raporlama biçimi ve teslim çıktısı netleştirilir.
Kaynak notu: Bu yazının istatistiksel çerçevesi, Aktürk ve Acemoğlu’nun Sağlık Çalışanları İçin Araştırma ve Pratik İstatistik: Örnek Problemler ve SPSS Çözümleri kitabındaki test seçimi mantığı ve SPSS uygulama yaklaşımı esas alınarak hazırlanmıştır.
Serideki diğer yazılar
Seri ana sayfasıÖnceki: Tek Yönlü ANOVA NedirSonraki: İki Yönlü ANOVA Nedir