📸 SPSS kısmi korelasyon menü yolu: Analyze → Correlate → Partial
Kısmi Korelasyon Nedir?
Kısmi korelasyon (partial correlation), bir veya daha fazla kontrol değişkeninin etkisi istatistiksel olarak sabitlendiğinde iki değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi ölçer. Örneğin yaş ile hastalık riski arasındaki korelasyonu incelerken gelir düzeyini kontrol altına almak, gerçek ilişkiyi ortaya çıkarır.
Tam korelasyon (Pearson r) üçüncü değişkenlerin karıştırıcı etkisine (confounding) açıktır. Kısmi korelasyon bu sorunu çözer.
Ne Zaman Kullanılır?
- İki değişken arasındaki ilişkinin üçüncü bir değişkenden bağımsız olup olmadığını test etmek için
- Karıştırıcı değişkeni kontrol altına almak gerektiğinde
- Çoklu regresyonun ön adımı olarak değişken ilişkilerini keşfetmek için
SPSS'te Adım Adım
Adım 1: Analyze → Correlate → Partial seçin.
Adım 2: Korelasyonunu incelemek istediğiniz iki değişkeni "Variables" kutusuna ekleyin.
Adım 3: Kontrol etmek istediğiniz değişkeni "Controlling for" kutusuna ekleyin → OK.
📸 Kısmi korelasyon çıktısı — yaş kontrol edildiğinde r değişiyor
Sonucu Yorumlama
Yaş kontrol edilmeden r=-.531 (güçlü ilişki) iken yaş kontrol edildiğinde r=-.412 (orta düzey ilişki). Fark, yaşın stres-uyku ilişkisinde karıştırıcı rol oynadığını gösteriyor.
APA Raporlama
Yaş kontrol edildiğinde stres ve uyku kalitesi arasındaki kısmi korelasyon anlamlı olmaya devam etmiştir, r(96)=-.412, p<.001; ancak sıfır dereceli korelasyona (r=-.531) kıyasla daha zayıf bulunmuştur.