Tezde en çok ihmal edilen ama en fazla belirleyici olan şey araştırma sorusudur. Yanlış kurulmuş bir araştırma sorusuyla ne kadar güzel veri toplayıp ne kadar doğru istatistik uygularsanız uygulayın, tezin bütünlüğü sağlanamaz.
Çok Geniş Soru: En Yaygın Hata
"Sosyal medyanın gençler üzerindeki etkileri nelerdir?" — bu bir araştırma sorusu değil, bir kitap konusudur. Araştırma sorusu dar, odaklı ve yanıtlanabilir olmalıdır. Yukarıdaki soruyu şöyle çerçeveleyebilirsiniz: "Instagram kullanım süresi ile 18-24 yaş grubundaki üniversite öğrencilerinin akademik öz-yeterlik algısı arasındaki ilişki nedir?"
FINER Kriterleri
İyi bir araştırma sorusu için FINER çerçevesi kullanışlıdır:
- F (Feasible — Uygulanabilir): Mevcut kaynak, zaman ve veri erişimiyle yapılabilir mi?
- I (Interesting — İlginç): Alanı meşgul eden bir soruyu yanıtlıyor mu?
- N (Novel — Özgün): Literatürde tam olarak yanıtlanmamış bir boşluğu dolduruyor mu?
- E (Ethical — Etik): Katılımcılara ya da topluma zarar vermeden yanıtlanabilir mi?
- R (Relevant — İlgili): Alana, uygulamaya ya da politikaya katkısı var mı?
Araştırma Sorusu ile Hipotez Arasındaki Fark
Araştırma sorusu "ne, nasıl, neden" gibi açık uçlu sorular içerir. Hipotez ise bu soruya önceden verilen yanıttır: "X arttıkça Y azalır." Her çalışmanın hipotezi olmak zorunda değil — özellikle keşifsel nitel çalışmalarda araştırma sorusuyla devam etmek daha uygun.
Araştırma Sorusunu Tezin Her Yerine Taşıyın
İyi araştırmacılar araştırma sorusunu giriş bölümünde sorup ardından unutmazlar. Yöntem bölümünde "bu soruyu yanıtlamak için şu yöntemi kullandım" demeleri, bulgularda "bu soruya ilişkin şu veriler elde edildi" demeleri, tartışmada ise "bu bulgu sorumuzu şöyle yanıtlıyor" diye sentez yapmaları gerekir.
Araştırma tasarımı ve metodoloji konusunda danışmanlık için Boss İstatistik ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.